Sint Jakob en de Hanze
In vrijwel elke Hanzestad was een Jacobuskerk te vinden. Pelgrimskerk, maar ook schipperskerk.
Zowel in de Grote Kerk van Zwolle als van Deventer bevond zich een Jacobusaltaar. Ook in de
Hanzestad Bolsward bevond zich in de Sint Maartenskerk een Altaar toegewijd aan Jakobus.
De "Kahnschiffer"op de Weichsel bij Danzig hadden de Apostel als patroon.
Uit Bremen vertrok elk voorjaar een schip naar Sint Jacob met mensen die een gelofte aan
Jakobus hadden gedaan.
In 1401 versloeg een Hamburgse vloot, bijgestaan door schepen uit Kampen, Enkhuizen en
Harderwijk, Klaas Stortebeker en zijn Likedelers bij Helgoland. Deze Likedelers waren
Oost-Friese piraten die zichzelf "Vrienden van God en vijanden van de hele wereld" noemden.
De Hamburgse vlootaanvoerder ontving een beloning van 80 Mark uit de staatskas en ging
daarmee op pelgrimage naar Santiago de Compostela. Waarschijnlijk had hij de "Apostel van
de Hanze" een gelofte gedaan.
In Friesland hebben verschillende dorpen aan het water Jakobus als kerkpatroon. Het
schipperspatrocinium zal hier een rol spelen. Zo was de apostel patroon van: Warstiens,
Ter Oele, Wommels.
Wommels
Wommels is een dorp aan het water met veel adel. Oorspronkelijk lag Wommels niet aan een doorgaande weg. Het dorp was vooral aangewezen op de verbindingen via het water van de Bolswarder trekvaart. De toewijding van de kerk van het dorp aan de schipperspatroon Jacobus kan door deze ligging verklaard worden. Wommels ontwikkelde zich tot de hoofdplaats van de Grietenij Hennaarderadeel. Er woonden verschillende adellijke geslachten. Sedert de Kruistochten was Jacobus als ridderheilige in ere. Een wapenschild Hottinga op de opgang naar de preekstoel voert drie Sint Jacobsschelpen. In het kerkzegel van Wommels staat de Apostel - pelgrim afgebeeld, wandelend door de Friese weilanden.
Ter Oele
Op het eenzaam in het land van boeren en vissers gelegen kerkhof ligt de altaarsteen op de plaats waar een de dorpskerk ter ere van Sint Jacob stond. Het dorp schonk zijn naam aan de familie Troelstra.
Warstiens
Ook Warstiens was vanouds, evenals Ter Oele, een echt "wetterdoarp". (dorp aan het water)
Winsum
In Winsum heet de dorpsvaart, die vroeger doorliep tot Rewert, de "Sint Jacobsvaart". Over de herkomst van deze naam is niets bekend. (Misschien stond in de Winsumer kerk een altaar ter ere van de Apostel) Jaarlijks worden de kampioenschappen fierljeppen bij dit water gehouden.
Het Jakobusaltaar in de Hanzestad Bolsward
Bolsward was en is trots op haar status als Hanzestad. De stad voert de dubbele adelaar in haar wapen.
Op de koorbanken van de Martinikerk zijn enkele kleine beeldjes te zien die, gelet op de banderollen en de pelgrimshoed, de apostel Jacobus zullen voorstellen.
In 1524 wordt een prebende gesticht op het Jacobusaltaar, door Hendrick Nanninckzn. en zijn huisvrouw:
'ENDE WANT HY MET SYN VOORNOEMDE HUYSVROU BY TSELWE TESTAMENT EEN PROEVEN GESTICHT ENDE GEFUNDEERT HEBBEN, DIE HY WIL GELEEGEN HEBBEN OFT GELEYT OP SINT JACOBS ALTAER, STAENDE IN DIE KERCK VAN BOLSWARDT.'
Henrick Nannesz en Kathryn Epes hebben in 1511 een huis gesticht voor "den rechten ellendigen armen toe Bolswart" met een prebende op het altaar van Crispinus en Crispinianus.
Als Hendrick in 1524 opnieuw een testament laat maken (Kathryn is dan overleden) wordt het altaar van Sint Jakob begunstigd. (Het Bolswarder armhuis zou een Jacobusgasthuis geworden kunnen zijn!) Hendrick woont dan in Amsterdam. Holland kent verschillende St. Jakobsgodshuizen voor de Armen.
Opmerking:
De naar Franeker uitgaande noorderpoort van de Stad, meest Sint Janspoort geheten heet op de Robleskaart 'Sint Jacobspoort'.Dit zal op een vergissing van de tekenaar of de informator berusten.