Friesland en Sint Jacob
In de Friese vrijheidstraditie speelt Karel de Grote een centrale rol.
In de middeleeuwse zienswijze hadden Willibrord en Karel de Grote de
Friezen bevrijd uit de macht van de Denen met hun heidens geloof.
Een belangrijk gebeuren was de vastlegging van de oude Friese wetten.
Tot dan toe was de cultuur mondeling doorgegeven. Bij de rechtspraak
speelden asega's - "zeggers van het recht" - een grote rol. Karel de
Grote dwong hen de wetten op schrift te stellen in de "Lex Frisionum".
In de twaalfde eeuw werd Karel in Aken en Saint Denis met Jacobus
verbonden. Jacobus werd de hemelse garant voor de karolingische idealen.
In Friesland werd de Friese Vrijheid in de mythische geschiedenis ook
met de Apostel van Karel verbonden. In Franeker in Westergo worden
Karel en Jacobus naast elkaar vereerd.
Franeker kreeg zelfs het recht gedurende vijftien dagen in de zomer
de Aflaat van Santiago te verlenen. De daarmee verbonden Jacobsmarkt
werd met een vrijgeleide ook voor misdadigers toegankelijk gemaakt.
Na de reformatie bleef de Jacobsmarkt als "Franeker Kermis" tot op
de dag van vandaag bewaard.
Een kroniek uit circa 1124 vertelt dat Karel de Grote in een droom
een weg van sterren - de melkweg - langs de hemel zag; beginnend bij de
Friese Zee - de Noordzee - en over heel Europa eindigend in Galicië.
Jacobus verscheen hem en beloofde hem:"Tot het einde van de tijd zullen
pelgrims van zee tot zee trekken":
"Maar kort daarna zag hij aan de hemel een gloed van sterren,
die begon bij de Friese Zee en neigde naar Duitsland en Italië,
tussen Gallië en Aquitanië in, rechtstreeks gaande door Gascogne,
Baskenland, Navarra en Spanje naar Galicië,
waar het lichaam van de zalige Jakobus, toendertijd onbekend en verborgen, lag".
En even verder:
"De gloed van de sterren, die U aan de hemel heeft gezien, betekent:
vanaf nu zult U met een grote legerschaar naar Galicië gaan
om het ongelovige morenvolk te verslaan en mijn weg en mijn land te bevrijden
en de basiliek en mijn sarcofaag te bezoeken.
En na U zullen alle volken van de zee daarheen pelgrimreizen maken,
om van de Heer vergeving voor hunne zonden te krijgen.
Zij zullen vertellen van de lof van de Heer en zijn gunsten
en de wonderen, die Hij heeft gedaan.
Sinds de tijd van Uw leven tot het einde der tijden zullen zij gaan".
Toen Friezen en Hollanders omstreeks 1500 een nieuw dorpje aan de
"Friese Zee" op het pas bedijkte Bildt stichtten werd het kerkje
gewijd aan Sint Jacobus; enkele decenia later kreeg het dorp Sint
Jacobiparochie tot naam.
En als tegenhanger van Finisterra - het einde van de wereld - zo'n
dertig kilometer voorbij Santiago de Compostela ligt een vijftal
kilometers voor St. Jacobiparochie aan de waddendijk: Zwarte Haan,
letterlijk en figuurlijk "het begin van de wereld"........
