St. Jacobiparochie/Jorwert/Oldemarkt, 12 mei 2000
Sterrenhemel wijst Friese pelgrim de weg.
Sint Jacobiparochie is dankzij It Jabikspaad voor altijd verbonden met het Spaanse bedevaartsoord Santiago de Compostela. De Friese pelgrimsroute voert over oude dijken, kerkepaden en plaatsen die iets met de heilige Jacobus hebben. De moderne pelgrim is vooral een cultuur- en natuurtoerist. Hij wandelt of fietst een deel van de route voor zijn plezier. Slechts een enkeling komt uit in Santiago.
Een religieus oord zal Sint Jacobiparochie wel nooit meer worden. Daarvoor heeft de ontkerkelijking in het Bildt te hard toegeslagen. Maar het dorp heeft zijn naamgever wel definitief in de armen gesloten.
Sint Jacobiparochie is voor altijd verbonden met de apostel Jacobus, sinds het is aangesloten op het Europese netwerk van pelgrimsroutes naar zijn graf in Santiago de Compostela. Op 12 mei nam staatssecretaris Geke Faber het Jabikspaad in gebruik, het meest noordelijke stuk van de 2700 kilometer lange bedevaartsroute naar de Spaanse stad.
Eigenlijk begint de pelgrimstocht in Zwarte Haan, langs de Waddendijk. Dat doet recht aan het visioen dat keizer Karel de Grote omstreeks het jaar 800 zou hebben gehad. Jacobus verscheen tot hem in een droom en riep alle volkeren op om Pelgrimstochten te maken naar zijn graf, "van zee tot zee".
Omdat de melkweg hen begeleidde, zouden de pelgrims nooit de weg kwijtraken. De sterren komen tenslotte op in het noord-oosten en gaan weer onder in het zuid-westen. Het noord-oosten zou in dit geval op Sint Jacibiparochie kunnen slaan. Daar, in de Groate Kerk, houdt een projector de sterrenhemel op het plafond geprojecteerd.
Er is een wandel- en een fietstraject, die zoveel mogelijk parallel lopen. Vanzelfsprekend voeren ze langs de steden en dorpen die iets met de heilige Jacobus hebben. Even buiten Oudebildtzijl stond ooit het klooster Mariëngaarde, van waar abt Freerk van Hallum omstreeks 1170 de monnik Asing op boetepelgrimage naar Santiago zond. Hij is de eerste Friese pelgrim van wie we de naam kennen.
Een westelijke route leidt de reiziger over Franeker. Deze stad heeft altijd een bijzondere band met de apostel gehad. Franeker was in de Middeleeuwen het centrum van de graanhandel en de Jacobsdag gold als het begin van de graanoogst. Sint Jacobsdag was dan ook een hoogtijdag. Nu leeft de Jacobsmarkt voort als de Franeker kermis en wordt de kaatswedstrijd PC traditiegetrouw op Sint Jacobsdag gehouden.
Bij Jirnsum komen beide routes bij elkaar. It Jabikspaad gaat vervolgens via Aldeboarn, Heerenveen, Wolvega naar Hasselt. Bij Wolvega gaan fietsers en wandelaars tijdelijk hun eigen weg. De laatsten over Oldemarkt en Blokzijl, dwars door de Weerribben, de fietsers via Steenwijk, Giethoorn en Zwartsluis. Bij Hasselt gaat het Jabikspaad verder als de Hanzenstedenroute. Het is dan nog maar 2600 kilometer tot Santiago.
(Binne Keulen, Leeuwarder Courant)